Rekenkunde
- Hoe komt elk getal bij mij tot stand?
- Wat rekent er voor mij, en wat niet?
- Kan ik elk getal narekenen?
- Kan ik hierop bouwen?
Vooruit en terug in één model.
Ik voer mijn aannames in en zie resultaat, balans en kas per maand. Ik zet ook een doel, en het model rekent terug naar de regels eronder. Eén model, twee richtingen, en elke stap is na te lopen.
- Vooruit: winst-en-verliesrekening, balans en kasstroom per maand in één doorgerekend model.
- Terug: een doel op een regel wordt van boven naar beneden over de regels eronder verdeeld.
- Herkomst van het terugrekenen: herbouwd uit een eigen eerdere versie, 2017–2020.
Vooruit en terug.
Vooruit rekenen
Ik zet mijn aannames neer en het model rekent ze door. Resultaat, balans en kas staan er per maand, in samenhang. Wat al gerealiseerd is, ligt vast; ik vul alleen de forecast in.
- Per maand doorgerekend model met de drie overzichten.
- Weergave per jaar, kwartaal of maand.
- Realisatiemaanden liggen vast; alleen in forecastmaanden vul ik zelf in.
Terugrekenen
Ik zet een doel op een totaalregel, per jaar, kwartaal of maand. Het verschil gaat naar de regels eronder, binnen de grenzen die ik zet. Ik zie eerst een voorstel; het model wijzigt pas als ik het toepas.
- Doel op een totaalregel, verschil verdeeld over de invoerregels eronder.
- Doel per jaar, kwartaal of maand, alleen op forecastperiodes.
- Onder- en bovengrens per regel, en een regel is vast te zetten.
- Eerst een voorstel, wijziging pas na “Toepassen”.
- Een onhaalbaar doel geeft de reden en wijzigt niets.
De zes stappen.
Het terugrekenen doorloopt zes stappen, in ronden, tot het doel klopt of er geen vrije regel meer over is.
- AfbakenenHet model bepaalt welke regels onder je doel meedoen.
- WegenElke regel die meedoet, krijgt gewicht naar zijn eigen omvang.
- VerdelenHet verschil gaat naar rato over die regels.
- BegrenzenGeen regel komt buiten zijn onder- of bovengrens.
- BevriezenDe regel die zijn grens als eerste raakt, staat stil.
- HerhalenHet restant wordt opnieuw verdeeld, tot het doel klopt.
EBITDA 2027 staat op 1.308 × € 1.000 en het doel op 1.450. Dat verschil gaat naar twaalf invoerregels, elk naar rato van zijn eigen omvang. Productverkoop is met 6.277 de grootste en beweegt 682 mee, naar 6.960. Housing expenses is met 273 klein en beweegt 30 mee, naar 303. Geen regel raakt zijn grens, dus er is één ronde nodig en het model meldt dat het het doel precies haalt. Pas na Toepassen staat het in mijn model.
- Per ronde bevriest hooguit één regel, dus het aantal ronden is begrensd.
- Het maximum staat op honderd ronden; daarboven heet de uitkomst onhaalbaar.
- Een grens boven de regel waar ik aan trek, kapt het doel af vóór de verdeling.
Willen · Moeten · Kunnen.
Kunnen
Waar ik met mijn huidige plan uitkom. Dat is de omzet die het model zelf rekent, jaar voor jaar.
Willen
Waar ik heen wil. Ik zet mijn groeidoel in de grafiek en het model neemt het over.
Moeten
Wat er minimaal uit moet komen. Dat is de laagste omzet waarbij kas, krediet en convenanten houden.
Het verschil tussen de drie lijnen is het gesprek. Het model rekent twee verschillen uit: willen min kunnen, en moeten min kunnen. Ontbreekt een van de twee kanten, dan laat het model niets zien in plaats van een nul.
Geen AI in de rekenkunde.
Ik wil weten wat er rekent. Elk berekend getal komt uit een vast algoritme, niet uit een taalmodel. Dezelfde invoer geeft dezelfde uitkomst.
- Geen toeval, en geen afhankelijkheid van het moment waarop ik reken.
Wat de AI wel doet
De AI leest mijn jaarrekening en legt uit wat er staat. Rekenen doet zij niet, en beslissen evenmin.
- Opdracht bij uitleg en duiding: “Reken niets zelf uit”.
- Opdracht bij het inlezen: “Tel niets op en reken niets uit”.
- Elke uitleg noemt de regels waar hij over gaat en rekent zelf niets uit.
- Een mens beslist: een voorstel komt er pas in als iemand het bevestigt.
- Valt de AI-dienst weg, dan blijven het model en de doorgerekende stappen werken.
Bij het inlezen zet de AI bedragen in duizenden of miljoenen om naar hele euro’s; die omzetting wordt tegen de controlegetallen uit het document getoetst.
Waarom je het kunt narekenen.
Ik wil elk getal terug kunnen volgen naar zijn herkomst. Het model toetst zichzelf, en bij elk zelf ingevuld getal staat wie het invulde.
- Per jaar een controle of de balans sluit, met tolerantie € 1.
- Per jaar een controle of de kasstroom aansluit op de kas op de balans.
- De controle wijst de maand aan waar het verschil ontstaat.
- Bij een zelf ingevoerd getal staan naam en vorige waarde: “Zelf ingevoerd door … — was …”.
- Elke wijziging komt met naam en tijdstip in het logboek.
- Er wordt niets overschreven: een correctie is een nieuwe regel.
- Dezelfde invoer geeft dezelfde uitkomst.
Nuances die erbij horen
- De balans sluit voor een deel vanzelf; de controle blijft vooral zinvol voor de kasstroom.
- Het logboek staat op mijn eigen computer en gaat tot 2.000 regels.
- Een teruggedraaide stap verdwijnt uit het logboek; dat is bedoeld.
Waar het ophoudt.
- Terugrekenen vanaf een verlies of een EBITDA van nul werkt vandaag niet.
- Een regel die uit een driver komt, wordt niet teruggerekend.
- Een jaardoel op een balansregel wordt bij het doorrekenen niet overgenomen.
- Convenanten en kredietruimte worden achteraf nagerekend, niet meegenomen tijdens het zoeken.
- Het model kiest geen richting tussen omzet, marge, kas en schuld; die keuze blijft van de CFO.
- Terugrekenen werkt alleen op totaalregels met invoerregels eronder.